Πόσο μαγικό πρέπει να κάνουμε τον παιδικό κόσμο;

παιδικός κόσμος

H Bunmi Laditan, στο πολύ ενδιαφέρον και βιωματικό κείμενό της στη Huffington Post, ασκεί κριτική στην εμμονή μας να κάνουμε την κάθε στιγμή των παιδιών μας μοναδική και μαγική, γεμάτη με καλά ενορχηστρωμένες δραστηριότητες, πάρτι που θυμίζουν υπερπαραγωγές, playdates που βασίζονται σε σενάρια, χειροτεχνίες και κατασκευές που απευθύνονται σε μικρούς… γραφίστες! Μήπως όλη αυτή η υπερπροσπάθεια των γονιών που πολλές φορές προκύπτει ύστερα από αφόρητη πίεση στην οποία υποβάλλουν οι ίδιοι τον εαυτό τους δεν φέρνει τα αναμενόμενα αποτελέσματα;

Μήπως η καλλιέργεια της φαντασίας των παιδιών πρέπει να στηρίζεται στην αυθόρμητη δημιουργικότητά τους και σε ερεθίσματα που τα ίδια ανακαλύπτουν, ελεύθερα; Μήπως η αρχή που πρέπει να διέπει τα παιχνίδια και τις δραστηριότητες με τα παιδιά μας πρέπει να είναι το «κάψε το σενάριο;». Και μήπως τελικά όλοι εμείς οι γονείς στην ανάγκη μας να εντυπωσιάσουμε –τον εαυτό μας και τους άλλους- οδηγούμαστε σε αχρείαστες υπερβολές; Και χάνουμε το νόημα; Δείτε τα σημαντικότερα σημεία των απόψεών της –σε ελεύθερη μετάφραση- και τα συμπεράσματα δικά σας…

  • Αν οι γιαγιάδες και οι προγιαγιάδες μας μπορούσαν να δουν την πίεση που οι σύγχρονες μαμάδες επιβάλλουμε στους εαυτούς μας, θα μας θεωρούσαν παρανοϊκές…
  • Από πότε το να είσαι καλή μαμά σημαίνει ότι πρέπει να περνάς όλη την ώρα σου δημιουργώντας εκλεπτυσμένες χειροτεχνίες για τα παιδιά σου, να σχεδιάζεις τα παιδικά τους δωμάτιά ώστε να αξίζουν φωτογράφιση σε περιοδικά διακόσμησης και να τα ντύνεις έτσι ώστε τίποτα στην εμφάνισή τους να μην είναι παράταιρο;
  • Δεν πιστεύω καθόλου ότι οι σημερινές μαμάδες αγαπούν τα παιδιά τους περισσότερο από ότι τα αγαπούσαν οι γιαγιάδες και προγιαγιάδες μας. Απλώς αισθανόμαστε αναγκασμένες να το αποδεικνύουμε διοργανώνοντας απίθανα ακριβά θεματικά πάρτι γενεθλίων με χειροποίητους δίσκους cupcakes και 18 διαφορετικά είδη toppings- για να μην αναφερθώ στα δώρα.
  • Για κάποια χρόνια, ακολουθούσα κι εγώ το μοντέλο ανατροφής «Ό,τι Μπορείς Να Κάνεις, Εγώ Μπορώ Να Το Κάνω Καλύτερα» που σημαίνει να ψάχνεις κάθε φορά στο Pinterest για τις καλύτερες ιδέες, να τις εκτελείς αλάνθαστα μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια και μετά να μοιράζεσαι τη φωτογραφία με άγνωστους και φίλους μέσα από τα blogs και τα ποστ στο facebook.
  • Σήμερα, οι γονείς νιώθουν να αναρωτιούνται συνεχώς: «Τι χρειάζεσαι πολύτιμο πλάσμα μου;  Πώς μπορώ να κάνω την παιδική σου ηλικία απίθανη;» Αν κάνεις μια μικρή περιήγηση στο Pinterest δεν μπορείς παρά να σκοντάψεις πάνω σε «100 Ιδέες για χειροτεχνίες σε εσωτερικούς χώρους», «600 πράγματα για να κάνεις με το παιδί σου το καλοκαίρι», «200 χειμερινές δραστηριότητες», «1000 ιδέες για φωτογράφιση», «12 εκατομμύρια στρατηγικές για τη Νεράιδα των Δοντιών», «400 τρισεκατομμύρια ιδέες για θεματικά πάρτι», κ.α…
  •  Οι γονείς δεν κάνουν την παιδική ηλικία μαγική. Η κακοποίηση και η παραμέληση σίγουρα μπορούν να την αμαυρώσουν, αλλά για το μέσο παιδί η μαγεία είναι συστατικό στοιχείο της παιδικής ηλικίας. Το να βλέπεις τον κόσμο μέσα από ένα αθώο βλέμμα είναι μαγικό. Το να νιώθεις τον χειμώνα και να παίζεις με το χιόνι στην ηλικία των 5 χρονών είναι μαγικό. Το να χάνεσαι στα παιχνίδια σου στο πάτωμα του σαλονιού είναι μαγικό. Το να συλλέγεις πέτρες και να τις φυλάς στις τσέπες σου είναι μαγικό. Το να περπατάς με ένα μπαστούνι από κλαδί είναι μαγικό…
  • Δεν είναι υποχρέωσή μας να κατασκευάζουμε για τα παιδιά μας σκηνοθετημένες αναμνήσεις σε καθημερινή βάση.
  • Φυσικά αυτό δεν μειώνει τη σημασία του χρόνου που πρέπει να περνάμε όλοι μαζί σαν οικογένεια αλλά υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να είμαστε μαζί και στο να συγκεντρωνόμαστε όλοι στην κατασκευή μιας «δραστηριότητας». Εκεί αισθανόμαστε εξαναγκασμένοι και υπάρχει από πριν ένας στόχος ενώ αλλιώς νιώθουμε πιο φυσικά, αυθόρμητα και χαλαρά. Η απίστευτη πίεση που οι γονείς βάζουν στον εαυτό τους για να δημιουργήσουν παραδείσιες εμπειρίες στα παιδιά τους είναι υπαρκτή- και εξουθενωτική.
  • Θέλουμε να μάθουμε στα παιδιά μας ότι η μαγεία της ζωής είναι κάτι που έρχεται με ένα όμορφο περιτύλιγμα ή ότι η μαγεία είναι κάτι που ανακαλύπτεις από μόνος σου;
  • Το να σχεδιάζεις οργανωμένες στην εντέλεια εκδηλώσεις για τα παιδιά σου, σύνθετες χειροτεχνίες με όλων των ειδών τα υλικά και ακριβές διακοπές δεν κάνει κακό στα παιδιά… Αν όμως αυτή η ανάγκη προκύπτει μετά από δική σου πίεση ή γιατί πιστεύεις ότι αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια σωστή παιδική ηλικία, ίσως ήρθε η ώρα να το επανεξετάσεις…
  • Μια παιδική ηλικία χωρίς ιδέες για κατασκευές και χειροτεχνίες από το Pinterest  μπορεί να είναι μαγική. Μια παιδική ηλικία χωρίς καθόλου διακοπές μπορεί να είναι μαγική. Αυτή η μαγεία για την οποία όλοι μιλάμε και τόσο πολύ θέλουμε να προσθέσουμε στη ζωή των παιδιών μας δεν προκύπτει από τη δική μας δημιουργία και επομένως δεν ανήκει σε εμάς η διαμόρφωσή της σύμφωνα με τις πεποιθήσεις μας. Η μαγεία αυτή “νιώθεται” σε ήσυχες στιγμές πλάι σε ένα ποταμάκι ή σε μια τσουλήθρα στο πάρκο και στο αθώο γέλιο μια ζωής που μόλις έχει ξεκινήσει…
  • Δεν έχω ούτε μια ανάμνηση των διακοπών για τις οποίες μάλλον οι γονείς μου έκαναν οικονομίες μήνες πριν- οι διακοπές που ήταν πιθανώς οι περισσότερο αγχωμένες μας. Το «πιο μαγικό μέρος του κόσμου» στην παιδική μου ηλικία δεν ήταν ένα θεματικό πάρκο. Ήταν το σπίτι μου, το δωμάτιο μου, η αυλή μας, οι φίλοι μου, η οικογένειά μου, τα βιβλία μου και το μυαλό μου.
  • Όταν κάνουμε τη ζωή μας μια υπερπαραγωγή, τα παιδιά μας γίνονται μέλη του κοινού και η όρεξή τους για θέαμα και διασκέδαση αυξάνεται. Μήπως μεγαλώνουμε μια γενιά ανθρώπων που δεν θα μπορεί να βρει ομορφιά στο καθημερινό;
  • Γιατί εμείς οι γονείς προσπαθούμε απεγνωσμένα να βρούμε συνταγές και κάνουμε τα πάντα για να αναδείξουμε κάτι που ήδη υπάρχει σε αφθονία στην παιδική ηλικία και που ούτως ή άλλως θα έρθει στην επιφάνεια αν αφήσουμε λίγο χώρο;
  • Γιατί κατηγοριοποιούμε, ταξινομούμε, δίνουμε συνταγές… στην παιδική φαντασία;

7 τρόποι να τα κερδίσετε πίσω από τις παιδικές εκρήξεις τους!

παιδικές εκρήξεις

Τα μέσα που χρησιμοποιούν τα παιδιά μας -στην προσχολική κυρίως ηλικία- για να μας καταφέρουν να τους κάνουμε το χατίρι είναι πολλές φορές άκρως αποτελεσματικά. Σκηνές, εκρήξεις, κρίσεις θυμού, απειλές, επιθετικότητα, παρατεταμένο κλάμα, φωνές είναι τα όπλα στα οποία κάποιοι γονείς υποκύπτουμε παρακάμπτοντας αρχές, κανόνες και συμφωνίες που έχουν προηγηθεί. Άλλες φορές δεν αφήνουμε καν μια κρίση θυμού να εξελιχθεί καθώς με το πρώτη τσιρίδα του παιδιού μας, οι κανόνες πάνε περίπατο και οι πεποιθήσεις της οποίες είχαμε σαν ευαγγέλιο “προσαρμόζονται” στις συνθήκες!

Ποια θα έπρεπε όμως να είναι ή στάση μας σε αυτόν τον «πόλεμο» με τα παιδιά μας για να κερδίσουμε την… ειρήνη;

  1. Δεν θέλει απλώς άρνηση, θέλει σταθερότητα στην άρνηση. Αν τη μία φορά ικανοποιούμε την απαίτησή του και την άλλη φορά για την ίδια ακριβώς απαίτηση βάζουμε φρένο, το παιδί σχηματίζει απλώς την εντύπωση ότι του κάνουμε… καψώνι. Και, επόμενο, να ανταποδώσει.
  2. Το «γιατί έτσι» ή το «γιατί το λέω εγώ» δεν μπορεί να αποτελεί επιχείρημα. Το παιδί από μικρή ηλικία διαθέτει κοινή λογική και στοιχειώδη συλλογιστική σκέψη: θέλει λογικά επιχειρήματα. Άσε που την επόμενη φορά θα σας το γυρίσει πίσω, σαν δική του ατάκα… Και κανείς δεν θέλει να ακούσει από τον τρίχρονο ή το πεντάχρονό του: «γιατί το λέω εγώ!». Εκτός αν διαθέτει μεγάλη υπομονή. Και χιούμορ.
  3. Ήρθε η ώρα να αφήσουμε στην άκρη τις ενοχές μας. Δεν είμαστε εμείς που φέρνουμε το παιδί μας σε αυτή την κατάσταση ούτε η άρνησή μας. Είναι η συνειδητοποίηση του ίδιου του παιδιού ότι δεν μπορεί να τα έχει όλα. Και αυτό είναι ένα πολύτιμο για εκείνο μάθημα.
  4. Φυσικά και είναι πιο δύσκολο να αρνηθείς και να μην κάνεις το χατίρι. Θα ήταν πολύ πιο εύκολο να αφήσεις το παιδί σου να φάει κοιτώντας παιδικά στην τηλεόραση όπως σου ζητάει απεγνωσμένα, να φάει μια σοκολάτα πριν το μεσημεριανό φαγητό ή να μην πιει την αντιβίωση γιατί δεν του αρέσει η γεύση της. Ο ρόλος του γονέα δεν είναι όμως να διαπαιδαγωγεί και να περνάει μηνύματα; Και, ιδίως όταν πρόκειται για θέματα ασφάλειας και υγείας, μπορούμε να δείξουμε στο παιδί ότι υπάρχουν παραθυράκια στους κανόνες;
  5. Ό,τι ισχύει στις διαπροσωπικές σχέσεις μας με τους ενήλικες ισχύει και στη σχέση μας με τα παιδιά. Ανέβασε τον τόνο της φωνής σου, χάσε την ψυχραιμία σου και ακυρώνεις τα επιχειρήματα σου και τη δύναμη της πειθούς σου. Θέλουμε το παιδί να υπακούσει επειδή κατανόησε και πείστηκε ή επειδή δεν… αντέχει να ακούει άλλο τις φωνές μας;
  6. Μετά την «τρικυμία» το παιδί συνήθως νιώθει την ανάγκη να έρθει ακόμα πιο κοντά μας , σαν μετά την ψυχική και συναισθηματική του εκτόνωση να έχει ανάγκη από συναισθηματική ασφάλεια. Σαν να μας λέει «καταλαβαίνω». Και «ευχαριστώ».  «Ευχαριστώ που δεν σε έκανα να κάμψεις τις αντιστάσεις σου και να μου περάσεις λάθος μηνύματα»
  7. Αν αντιλαμβάνεστε τις σκηνές αυτές σαν ένα crash test του παιδιού σας στις αντοχές σας, καλά το έχετε αντιληφθεί. Θα λυγίσετε;

Καλοκαίρι: δημιουργικές δραστηριότητες για τα παιδιά!

δημιουργικές δραστηριότητες

Μπορεί οι Παιδικοί Σταθμοί να συνεχίζουν μέχρι και τον Ιούλιο, αλλά Νηπιαγωγεία και Δημοτικά ανανέωσαν το ραντεβού τους  για το φθινόπωρο. Μαζί λοιπόν με την υπαρκτή ανάγκη απασχόλησης των παιδιών μας τους καλοκαιρινούς μήνες προκύπτει και μία έκρηξη αναρτήσεων στο ίντερνετ για όλων των ειδών τις δραστηριότητες που θα καλύψουν τα δημιουργικά τους κενά και θα τους προσφέρουν χαρά και ικανοποίηση.

Ως εδώ καλά! Σίγουρα, χρειαζόμαστε όσες ιδέες μπορούμε να πάρουμε για να δώσουμε ερεθίσματα στα παιδιά μας να δοκιμάσουν διαφορετικά πράγματα και να οργανώσουν τον χρόνο τους δημιουργικά. Το «πρόβλημα» όμως ξεκινά όταν ο βαθμός επέμβασης στον αυθόρμητο τρόπο δράσης και σκέψης των παιδιών μας είναι δυσανάλογος με τη δυνατότητά τους να αφομοιώσουν τις νέες δραστηριότητες και όταν η διάθεση μας για οργάνωση του ελεύθερου χρόνου τους λαμβάνει τον χαρακτήρα καταναγκαστικής… εργασίας.

Όσο και να μας «φοβίζει» η προοπτική ενός καλοκαιριού όπου το παιδί μας δεν θα μπορεί να εκτονώνεται δημιουργικά στο σχολείο του και θα «φυλάει» όλη αυτήν την ενέργεια για να τη διαθέσει σε πράγματα που ακόμα και το ίδιο δεν έχει εντοπίσει ή και καλείται να εφεύρει από την αρχή, αυτό είναι τελικά και το στοίχημα!

Να ανακαλύψει από μόνο του, χωρίς φυσικά να αποκλείεται η καθοδήγηση ή καλύτερα η ενθάρρυνση από τους γονείς, τα ενδιαφέροντά του, να αναπτύξει την ικανότητα να γεμίζει δημιουργικά τον χρόνο του, να επινοεί παιχνίδια ή και να ξαναπαίζει τα παλιά του παιχνίδια με καινούριο τρόπο. Ακόμα κι αν κάποια στιγμή περάσει από το στάδιο του «βαριέμαι» και του «δεν ξέρω τι να κάνω», το επόμενο στάδιο θα είναι πιθανώς να «βυθιστεί» τελείως στις κούτες του και να ανασύρει παιχνίδια που για μήνες δεν έπαιζε!

Αν δεν δώσουμε την ευκαιρία στο ίδιο το παιδί να νιώσει όλη την παλέτα των συναισθημάτων, μέρος της οποίας αποτελεί και η ανία, πώς θα αποκτήσει το ίδιο μηχανισμούς καταπολέμησής της και μετατροπής της σε δημιουργική δύναμη; Όπως κι αν έχουμε μονίμως έτοιμες λύσεις για να γεμίσουμε το καθημερινό πρόγραμμα των παιδιών μας, δεν τους «ακυρώνουμε» κάπως την έμφυτη προδιάθεση τους να σκαρφίζονται συνεχώς με το μυαλό τους καινούρια παιχνίδια και δικές τους, πρωτότυπες δραστηριότητες;

Δεν χρειάζεται λοιπόν να αποστηθίζετε οδηγούς επιβίωσης για γονείς για τις καλοκαιρινές μέρες, για τις βροχερές μέρες, για υπαίθριες και ‘εντός των τειχών’ δραστηριότητες… Αν κάτι ίσως χρειάζεται, είναι:

  •  Να κλείσουμε την τηλεόραση! Κι αν το να την κλείσουμε τελείως μοιάζει ουτοπικό, να την περιορίσουμε σε ελάχιστη ώρα μέσα στην ημέρα, την οποία θα έχουμε προσυμφωνήσει με το παιδί και θα αφορά συγκεκριμένη εκπομπή κι έτσι δεν θα «ξεχνιέται» με τις ώρες μπροστά από την οθόνη. Το ίδιο ισχύει και για τις οθόνες των υπολογιστών και των τάμπλετ και των παιχνιδομηχανών.
  • Να βαρεθούμε- κάνει καλό! Η ανία δεν είναι… ταμπού. Ένα παιδί έχει κάθε δικαίωμα και κυρίως ανάγκη να βαρεθεί για να προκύψει μετά ως φυσική συνέπεια η επαναδραστηριοποίησή του.
  • Να περάσουμε χρόνο με τα παιδιά μας συζητώντας. Υπάρχει καλύτερη γυμναστική για τη σκέψη ενός παιδιού;
  • Να έχουμε τις κεραίες μας ανοιχτές για να μπορούμε να εντοπίσουμε ενδεχόμενες κλίσεις και ενδιαφέροντα. Όχι να τους τα υποβάλλουμε αλλά να ενθαρρύνουμε την καλλιέργειά τους, εφόσον δούμε ότι υπάρχουν.
  • Να προτιμήσουμε και να επιβραβεύσουμε μια αυθεντική έκφραση του παιδιού μας, ακόμα κι αν δεν την καταλαβαίνουμε ή μας φαίνεται χαζή από μία άλλη που το παιδί αντέγραψε από μια λίστα δραστηριοτήτων.
  • Θα ακουστεί αφηρημένο αλλά είναι το σημαντικότερο. Η δυναμική ενός παιδιού και η δημιουργική του φαντασία μπορεί να ανθίσει μόνο σε ένα περιβάλλον που παρέχει ασφάλεια, συναισθηματική στήριξη και ισορροπία.

Καλό και αυθεντικό Καλοκαίρι!

Παιδικές απορίες: Δύσκολες ερωτήσεις, δύσκολες απαντήσεις.

παιδικές απορίες

«Τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν τίποτα από μόνα τους και είναι κουραστικό για τους μεγάλους να προσπαθούν πάντα και συνέχεια να τους εξηγούν τα πράγματα.»

Τις προηγούμενες μέρες των γιορτών του Πάσχα όλοι λίγο-πολύ βρεθήκαμε «αντιμέτωποι» με ερωτήματα των παιδιών μας, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητα του το καθένα, και με την… αμηχανία μας να τα απαντήσουμε! Πολλές φορές μόνο και μόνο επειδή κι εμείς οι ίδιοι δεν γνωρίζαμε την απάντηση. Δεν γνωρίζουμε την απάντηση. Ή απλώς δεν υπάρχει απάντηση…

« Ποιός είναι ο Χριστός? «Γιατί πέθανε;», «Μας ακούει ο θεός όταν του μιλάμε, μας βλέπει;», «Που είναι τώρα;», «Ήταν κακοί αυτοί που σταύρωσαν τον Χριστό;», «Είναι αληθινός ο Χριστούλης;» Και δώστου να πλάθουμε ιστορίες και σενάρια, να απλοποιούμε τα λόγια και τις σκέψεις μας, να προσπαθούμε να χρησιμοποιήσουμε λέξεις που δεν πληγώνουν, έννοιες που δεν τραυματίζουν, να κάνουμε χειροπιαστό το αφηρημένο, πραγματικό το μεταφυσικό…

Και να μας κοιτούν με τα μεγάλα μάτια τους. Και να δείχνουν ότι καταλαβαίνουν. Να δείχνουν ότι μας ευχαριστούν για τις απαντήσεις μας, ότι μας ευγνωμονούν που τους εμπιστευόμαστε τις αλήθειες μας και δεν προσπαθούμε να τους αποφύγουμε με δικαιολογίες ή αλλάζοντας γρήγορα θέμα… Και βέβαια που δεν τους θεωρούμε “μικρούς” για να αντιληφθούν τόσο περίπλοκα ζητήματα. Γιατί όποιος είναι ικανός να θέσει μια ερώτηση, είναι ικανός να δεχτεί και την απάντησή της.

Είναι αλήθεια τελικά. Οι πιο δύσκολες ερωτήσεις -αυτές ακριβώς για τις οποίες δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις, αν υπάρχουν καθόλου- είναι αυτές ακριβώς οι απλές ερωτήσεις που μπορεί να διατυπώσει ένα παιδί. Και που έκτοτε τον κυνηγούν σαν ενήλικα και ίσως ολόκληρη η ζωή του είναι ένας υπέροχος αγώνας να βρει τις απαντήσεις αυτών των πρώτων ερωτήσεων των παιδικών του χρόνων…

Αλλά ας κάνουμε και κάτι άλλο. Ας ακούσουμε τα παιδιά μας. Τις δικές τους απαντήσεις. Ας αφεθούμε στον ανώδυνο μαγικό ρεαλισμό τους. Έναν ρεαλισμό, ρεαλιστικότερο από τη δική μας τελικά πραγματικότητα. Στο ένστικτό τους. Στην ικανότητά τους να αντιλαμβάνονται τα πράγματα άμεσα, χωρίς πειστήρια και αποδείξεις αλλά με τη σοφία της καρδιάς. Και ας μάθουμε από αυτά. Αν κάποιος πρέπει να ανοίξει τα αυτιά του, είμαστε εμείς. Στο αναπάντεχο. Στο απρόσμενο. Στο μη δοκιμασμένο. Στον μαγικό ορθολογισμό τους…

Σωστά το καταλάβατε, όσοι το καταλάβατε. Η παράθεση της αρχής, που είναι απόσπασμα από τον “Μικρό Πρίγκιπα” είναι λάθος. Ακολουθεί το σωστό:

«Οι μεγάλοι δεν καταλαβαίνουν τίποτα από μόνοι τους και είναι κουραστικό για τα παιδιά να προσπαθούν πάντα και συνέχεια να τους εξηγούν τα πράγματα.»

Τι λέτε; Πιο κοντά στην αλήθεια, έτσι;